ابو القاسم سلطانى
419
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
گياه معرق و مدر بوده و در اختلالات مجارى ادرار ، رماتيسم ، خيز عمومى انساج و همچنين دفع عوارض سفليس و ابتداى نزلههاى ششى ، ذات الجنب و بيماريهاى اپيدميك مفيد مىباشد . در مصارف خارجى از برگها به صورت كمپرس يا حمامهاى ضد رماتيسم ، نقرس و بيماريهاى پوستى استفاده مىشود . همچنين جوشانده 250 گرم گياه در يك ليتر آب اثر قاطع بخشيدن به زخمها را دارد و ماليدن آن دردهاى عصبى را آرام مىكند . اشكال داروئى : 1 - گرد برگ خشك به مقدار 4 - 2 گرم مخلوط با عسل به عنوان ملين 2 - دمكرده يا جوشانده 60 - 40 در هزار برگ يا پوست خشك و خردشده يك فنجان قبل از غذا به عنوان ملين و تببر در آغاز بيمارى ، مدت جوشاندن ده دقيقه و مدت دم كشيدن نيم ساعت مىباشد . 3 - شراب 60 در هزار كه كمى قند به آن اضافه شده باشد به عنوان زيادكننده اشتها . 4 - تنتور : 4 گرم در روز يا 25 قطره قبل از هر دو غذا در موارد عفونت مجارى صفرا و تبهاى متناوب . چند نسخه : 1 - در موارد Oedeme ، رماتيسم ، اكزما ، Darter و ديگر ناهنجاريهاى پوستى مخلوط زير توصيه شده است : برگ شمشاد ، برگ زبانگنجشك ، گل بنفشه سه رنگ ، گل طاوسى ، ريشه باردان از هريك 20 گرم ، ريشه ساپونر و ريشه آقطى از هريك 10 گرم . از مخلوط فوق 2 قاشق سوپخورى را در نيم ليتر آب سرد خيسانده سپس تا حد جوش حرارت و يك دقيقه جوشانده ، 10 تا 15 دقيقه صبر نموده 3 تا 4 فنجان كوچك در روز نوشيده مىشود . 2 - براى شوره سر 50 گرم برگ تازه ريزريز شده را مدت ده روز در نيم ليتر الكل 50 درجه خيس ، سپس صاف نموده و به لوسيون حاصل مىتوان اسانس اسطوخودوس و يا اسانسهاى طبيعى ديگر اضافه نمود . 3 - براى درمان اختلالات كبدى ، كيسه صفرا ، يرقان ، ريشه فاشرستين ، ريشه گل قاصد از هريك 20 گرم ، برگ شمشاد جنگلى ، برگ بولدو . . . رجوع شود به كد 1033 دايرهء المعارف " فاشرستين " . امروزه گياه در كليه كشورهاى عربى به نام بقس مشهور است . در ليبى بغداد و مصر آن را عثق نيز مىنامند همچنين در بعضى كشورهاى عربى به اسامى شمشير ، شمشار ، شجرهء البقس نيز ناميده مىشود . درخت شمشاد در آستارا " شومشاد " و " شيشار " نور مازندران شار و شر و در تهران شمشاد انارى ناميده مىشود . توجه : آلكالوئيدهاى موجود در شمشاد بهويژه بوكسين سمى مىباشد و زيادهروى در مصرف آن موجب استفراغ ، اسهال و حتى ممكن است بر اثر نارسى تنفسى باعث مرگ شود . ضمنا اين درختچه با شمشاد